Απόφραξη Αρτηρίας Αμφιβληστρο­ειδούς (RAO)

Ο αμφιβληστροειδής και η όραση

Ο αμφιβληστροειδής είναι ο λεπτός, φωτοευαίσθητος ιστός στο εσωτερικό του πίσω μέρους του ματιού. Μετατρέπει το φως σε νευρικά σήματα που φτάνουν στον εγκέφαλο.

Η ωχρά κηλίδα είναι η κεντρική περιοχή του. Μας επιτρέπει να διαβάζουμε, να αναγνωρίζουμε πρόσωπα και να βλέπουμε λεπτομέρειες.

Οι αρτηρίες μεταφέρουν αίμα και οξυγόνο προς τον αμφιβληστροειδή. Οι φλέβες απομακρύνουν το αίμα από αυτόν. Η καλή κυκλοφορία είναι απαραίτητη για τη λειτουργία του.

Τι είναι η RAO;

Η απόφραξη αρτηρίας του αμφιβληστροειδούς (RAO) συμβαίνει όταν εμποδίζεται η παροχή αίματος και οξυγόνου σε μέρος ή σε ολόκληρο τον αμφιβληστροειδή. Μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη στην όραση.

Συχνά ευθύνεται ένα έμβολο, δηλαδή υλικό που μεταφέρεται με το αίμα από άλλο αγγείο ή την καρδιά. Σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει φλεγμονή του τοιχώματος των αρτηριών.

Η οξεία αρτηριακή απόφραξη του αμφιβληστροειδούς αντιμετωπίζεται ως αγγειακό επείγον. Χρειάζεται άμεση διερεύνηση, και για την προστασία της γενικής σας υγείας.

Δύο βασικοί τύποι

Κεντρική απόφραξη (CRAO)

Η κύρια αρτηρία του αμφιβληστροειδούς αποφράσσεται. Συνήθως προκαλεί ξαφνική και σημαντική απώλεια όρασης στο ένα μάτι.

Κλαδική απόφραξη (BRAO)

Αποφράσσεται ένας μικρότερος κλάδος. Μπορεί να χαθεί ένα τμήμα του οπτικού πεδίου, ενώ η κεντρική όραση μπορεί να διατηρείται αν δεν επηρεάζεται η ωχρά.

Και οι δύο μορφές χρειάζονται επείγουσα αγγειακή εκτίμηση. Το ότι βλέπετε καλά στο κέντρο δεν αποκλείει σημαντική αρτηριακή απόφραξη.

Συμπτώματα και άμεση δράση

Τυπικό σύμπτωμα είναι η ξαφνική, συνήθως ανώδυνη απώλεια όρασης ή η εμφάνιση σκοτεινής περιοχής στο ένα μάτι. Μπορεί να συμβεί μέσα σε δευτερόλεπτα.

Ακόμη και αν η όραση επανέλθει ύστερα από λίγα λεπτά, η παροδική απώλεια μπορεί να είναι προειδοποιητικό αγγειακό επεισόδιο και χρειάζεται άμεση εκτίμηση.

Καλέστε 112 ή πηγαίνετε αμέσως σε Τμήμα Επειγόντων. Σημειώστε πότε ξεκίνησαν τα συμπτώματα ή πότε βλέπατε τελευταία φυσιολογικά. Μην οδηγήσετε και μην περιμένετε το επόμενο ραντεβού.

Γιατί ελέγχουμε όλο τον οργανισμό;

Η απόφραξη μπορεί να σχετίζεται με αθηρωμάτωση των καρωτίδων ή με καρδιακή πηγή εμβόλων, όπως κολπική μαρμαρυγή. Μπορεί να αποτελεί ένδειξη αυξημένου κινδύνου για εγκεφαλικό επεισόδιο.

Παράγοντες κινδύνου είναι η υπέρταση, ο διαβήτης, η αυξημένη χοληστερόλη, το κάπνισμα και οι καρδιαγγειακές παθήσεις.

Νέα αδυναμία ή μούδιασμα στη μία πλευρά, ασυμμετρία προσώπου ή δυσκολία στην ομιλία απαιτούν άμεση κλήση στο 112. Μην περιμένετε να υποχωρήσουν.

Αντιμετώπιση στην οξεία φάση

Προτεραιότητα είναι η άμεση μεταφορά σε νοσοκομείο με δυνατότητα εκτίμησης αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων. Η οφθαλμολογική εξέταση και ο αγγειακός έλεγχος οργανώνονται χωρίς άσκοπη καθυστέρηση.

Σε ορισμένους ασθενείς με πολύ πρόσφατη CRAO, η ειδική ομάδα μπορεί να εξετάσει θεραπεία επαναιμάτωσης, ανάλογα με τον χρόνο έναρξης, τις αντενδείξεις και το ισχύον πρωτόκολλο. Δεν είναι κατάλληλη για όλους και δεν εξασφαλίζει αποκατάσταση της όρασης.

Δεν υπάρχει θεραπεία που να επαναφέρει αξιόπιστα την όραση σε κάθε περίπτωση. Η καθυστέρηση μειώνει τις διαθέσιμες επιλογές.

Όταν υπάρχει αρτηρίτιδα

Γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα

Σε άτομα συνήθως άνω των 50 ετών, μια φλεγμονή των αρτηριών μπορεί να απειλήσει την όραση και του άλλου ματιού.

Αναφέρετε αμέσως νέο πονοκέφαλο, ευαισθησία στο τριχωτό της κεφαλής, πόνο στη γνάθο κατά τη μάσηση, πυρετό, απώλεια βάρους ή πόνους και δυσκαμψία στους ώμους και στα ισχία.

Γίνονται επείγουσες εξετάσεις αίματος και περαιτέρω έλεγχος. Αν η κλινική υποψία είναι ισχυρή, ο γιατρός αρχίζει άμεσα κορτικοστεροειδή, χωρίς να περιμένει την τελική επιβεβαίωση. Μην πάρετε θεραπεία μόνοι σας.

Οφθαλμολογικές εξετάσεις

Όραση και βυθοσκόπηση

Ελέγχουμε την οπτική οξύτητα, τις κόρες, την πίεση και τον αμφιβληστροειδή. Μπορεί να υπάρχει λεύκανση της περιοχής που δεν αιματώνεται ή ορατό έμβολο μέσα σε αρτηρία.

OCT (οπτική τομογραφία συνοχής)

Στην οξεία φάση μπορεί να δείξει οίδημα και αυξημένη ανακλαστικότητα των εσωτερικών στιβάδων. Αργότερα μπορεί να καταγραφεί λέπτυνση του ιστού.

Οπτικό πεδίο και αγγειογραφία

Χρησιμοποιούνται ανάλογα με τις ανάγκες για την καταγραφή της βλάβης και της κυκλοφορίας. Δεν πρέπει να καθυστερούν την επείγουσα παραπομπή.

Αγγειακός και καρδιολογικός έλεγχος

Η νοσοκομειακή ομάδα αποφασίζει ποιες εξετάσεις χρειάζονται. Μπορεί να περιλαμβάνονται απεικόνιση εγκεφάλου και αγγείων της κεφαλής και του τραχήλου, καθώς και έλεγχος των καρωτίδων.

Το ηλεκτροκαρδιογράφημα και, όταν ενδείκνυται, παρατεταμένη καταγραφή ρυθμού ή υπερηχογράφημα καρδιάς βοηθούν στην αναζήτηση καρδιακής πηγής εμβόλων.

Ελέγχονται η αρτηριακή πίεση, το σάκχαρο, τα λιπίδια και άλλες αιματολογικές παράμετροι. Ειδικές εξετάσεις επιλέγονται με βάση την ηλικία, το ιστορικό και την πιθανή αιτία.

Πρόγνωση και παρακολούθηση

Η πρόγνωση εξαρτάται από το αγγείο, την έκταση και τη διάρκεια της ισχαιμίας. Στην CRAO η απώλεια όρασης είναι συχνά σοβαρή και μόνιμη. Στην BRAO η κεντρική όραση μπορεί να είναι καλή, αλλά να παραμένει έλλειμμα στο οπτικό πεδίο.

Οι επανέλεγχοι καταγράφουν την όραση, την πίεση και τυχόν επιπλοκές, όπως παθολογικά νέα αγγεία. Το πρόγραμμα προσαρμόζεται στα ευρήματα και δεν είναι ίδιο για όλους.

Η παρακολούθηση του ματιού συνεχίζεται παράλληλα με την αντιμετώπιση της αγγειακής αιτίας.

Πρόληψη νέου επεισοδίου

Η αγωγή εξαρτάται από την αιτία. Μπορεί να περιλαμβάνει αντιαιμοπεταλιακό, στατίνη ή, σε συγκεκριμένες καρδιακές παθήσεις, αντιπηκτικό. Η επιλογή γίνεται από την αρμόδια ιατρική ομάδα.

Ρυθμίστε πίεση, χοληστερόλη και σάκχαρο, σταματήστε το κάπνισμα και ακολουθήστε τις οδηγίες για άσκηση και διατροφή. Μην αρχίσετε ή διακόψετε ασπιρίνη ή αντιπηκτικό μόνοι σας.

Βοηθήματα χαμηλής όρασης και προσαρμογές στην καθημερινότητα μπορούν να βοηθήσουν. Η καταλληλότητα για οδήγηση χρειάζεται αξιολόγηση της όρασης και του οπτικού πεδίου.